A pesar diso, 50 anos despois todo o concello lle sigue dando a espalda a un dos seus monumentos máis importantes. 

O pasado día 16, Xoan visitou o Concello de Castroverde. Concretamente Bolaño, Castroverde e Montecubeiro, dos que como non, deixou boas palabras, é un dato practicamente descoñecido. “Montecubeiro é a parroquia máis grande de Galicia”

Aquí o corte:

Os investigadores deste grupo da USC traballan na escavación desta cova xunto cun equipo do Institut Catalá de Paleoecología Humana i Evolució Social (IPHES) [Universitat Rovira i Virgili], Tarragona; [ver canal en YouTube]. Destacaron que os traballos desenvolvidos revelan a importancia deste depósito para o estudio dos modos de vida dos neandertales no Paleolítico medio.

Coas exploracions na cova de Eirós, en Triacastela, o xacemento cromañón que se creía máis antigo de Galicia, a Cova da Valiña (Bolaño, Castroverde) perde a súa condición(Anexo Gif dos elementos atopados na cova). Os artefactos que foron achados nesta gruta (A cova da Valiña) están clasificados inicialmente na industria chatelperroniense -unha cultura que precedeu á auriñaciense nos inicios do Paleolítico Superior- e atribuídos ao Homo sapiens. Non entanto, esta atribución foi moi discutida e hoxe considérase que estes vestixios pertencen probablemente ao Paleolítico Medio.

O xacemento de Cova Eirós convertese así no primeiro xacemento galego da cultura auriñaciense e tamén o primeiro rastro comprobado da presenza do home de Cromañón en Galicia, o que axuda a enfocar doutro xeito as orixes do poblamiento do Homo sapiens en Galicia. A cova de Triacastela pasa agora a representar o cambio de era que supuxo a chegada do Homo sapiens moderno.

Atopou con Javier e Diego na esquina da rúa 33 con Broadway. “Escoitaronme falar español e acercaronse a preguntarme se sabía dónde estaba un “Wendys” para comer as hamburguesas máis baratas de Nueva York”.

Quedeime vendos e preguntandome: “¿cómo podían sobrevivir aquí dos ciegos que ni conocían la ciudad ni hablaban inglés?, ¿cómo se arreglarían para cruzar estas calles salvajes?, ¿qué les traería a Nueva York? ¿No era aquélla una auténtica odisea?”

Javier, de Santa Eulalia de Bolaño, cerca de Castroverde, provincia de Lugo, e Diego Prendes, como a muitos outros, continua Jose angel, ocurriuselles facer un curso de inglés. En ningún momento se lles pasou pola cabeza que a súa cegueira puidera ser un inconvinte insalvable.

E así foi como lles contou a súa historia. “Pois nada, que viñemos como ven calquera”. “Pero ¿solos?”. “Sí, claro. Igual que hai xente que pode ver sen problema e practica, por exemplo, parapente pois nos….”
Así compartiu visitas un par de días, así como tamén comidas, pero sobre todo falaron de como un cego “ve” Nueva York. Non se perden detalle… afirman acertadamente: “o suelo está vello e sucio”, explicaban, “e a xente camiña moi rápido, ¡e o seu tamaño é grande!”, “hai unha gran variedade de olores nos restaurantes… e qué decir dos idiomas que se oen pola rúa…”

Unhos verdadeiros valientes, sen dúbida. Decidir marchar a esa gran cidade, na que muitos outros nos perderíamos a bo seguro, non é unha aventura calquera.

Ahh, por certo, volveron sans e salvos!!! Para o que aínda non o crea!

 Como decía en una entrada anterior, vuelvo a hablar de la ‘cova da valiña’; De la que se puede encontrar hasta un libro(Autor/es: Llana Rodríguez, César / Soto Barreiro, María José), al que corresponde la imagen, y sobre todo se encuentra mucha y buena información en la red, como:

O único xacemento no que está representado o inicio do Paleolítico Superior enGalicia é a Cova da Valiña, en Castroverde (Lugo). Descuberta casualmente durante traballos de extracción de pedra caliza para a obtención de cal, foi dada a coñecer por Vázquez Seijas en 1965, xunto coas pedras e ósos (entre os que figuraba unha punta de azagaia, que documenta a actividade de caza con este instrumento típico do Paleolítico Superior) recollidos no  momento do seu descubrimento.
A súa excavación, dirixida por C. Llana e Mª Xosé Soto, realizouse en tres
campañas entre 1987 e 1989, das que foi publicada unha síntese das dúas primeiras.
Na zona excavada, correspondente a unha parte interior da cova (a área da entrada fora destruída), delimitouse unha ampla estratigrafía na que se identificou claramente un nivel arqueolóxicamente fértil que, ademáis de restos de ósos e de industria lítica, contiña carbóns e un somero pavimento de pedras, o que fai pensar nunha estructura de hábitat.
A industria lítica, realizada maioritariamente sobre cuarzos, xistos e calizas,
sendo anecdótica a presencia de sílex, presenta útiles de reducido tamaño e pouco espesos, cun neto dominio das lascas frente aos soportes laminares, empregándose tamén fragmentos de xisto tal como foron recollidos para a obtención de útiles mediante retoque. Os tipos líticos identificados son varios tipos de burís, raspadores, perforadores, becs, coitelos de dorso tipo Abri Audi, unha posible punta Chatelperron, raedeiras e denticulados. Segundo apunta R. Villar, autora do estudiodesta industria, as súas características apuntan indudablemente ó comezo do Paleolítico Superior e, dentro das dúas tendencias deste (Perigordiense e Auriñaciense), certos aspectos a aproximan á liña Perigordiense, como o predominio do retoque abrupto, o índice de burís superior ao de raspadores, a abundancia de burís sobre fracturas retocadas e a presencia de pezas típicas; dentro do Perigordiense, aínda que con menos garantías, pódese postular un momento temperán, cecais Chatelperroniense.
Do estudio (por C. Llana) pormenorizado das materias primas empregadas,
atendendo ás súas características morfoestructurais (presencia ou non e tamaño de gran, e presencia ou non de planos de fractura preferente) e ó seu grado de alteración (pátina, rodadura), dedúcese un abastecimento puramente local (abranxendo un radio máximo duns centenares de metros desde o xacemento) e unha preferencia polos materiais sen gran aínda que con planos de fractura, observándose un claro comportamento selectivo en atención ao tipo de útil que se pretende fabricar, de xeito que, por unha parte, un material dado recibe un tratamento técnico e é destinado a determinados tipos de útiles segundo as súas características morfoestructurais e propiedades mecánicas e, por outra, para a fabricación dun útil elíxese, dentro do abano das posibilidades dispoñibles, aquela materia prima que millor se adecúa ás técnicas a empregar para a obtención do tipo desexado.
As condicións medioambientais foron establecidas por diferentes medios. O
estudo sedimentolóxico (A. Martínez) do nivel arqueolóxico permitiu inferir que a súa deposición tivo lugar sen intervención de procesos de xelifracción,
correspondendo á auga o arrastre dos sedimentos en condicións de alta pluviosidade, o que revela un clima húmedo e non frío. Estas conclusións foron
refrendadas e precisadas polas análises polínicas, que revelaron que no momento de formación de dito nivel existía nos arredores da cova unha paisaxe de bosque dominado por piñeiros e abedules, propios de clima máis frío que o actual, aínda que con certa presencia de carballos e castiñeiros que indican que o frío non era extremo; póidose precisar tamén a existencia de espacios abertos en forma de pradeira de gramíneas con certo desenrolo do matorral.
Tamén o estudo da fauna (C. Fernández) foi coherente coas conclusións sinaladas pois, ao lado da significativa ausencia dos animais máis característicos dos fríos extremos dos momentos estadiais (reno, mamut, rinoceronte lanudo, marmota, lebre ártica), os restos óseos aparecidos pertencen a unha fauna composta por especies propias de climas temperados e húmedos (corzo, xabarín, rinoceronte de Merck, castor), xunto con especies indiferentes ao clima (oso das cavernas, lobo, hiena, raposo, marta) e outras que, se ben poden adaptarse ao frío, non son alleas ás condicións máis benignas (cabalo, bisonte, cervo); as preferencias de hábitat das mesmas especies apuntan ao bosco (corzo, xabarín, oso), a condicións mixtas (cervo, coello, raposo, lobo, marta), á pradeira (cabalo, hiena, rinoceronte de Merck, lebre) e a presencia de cursos de auga (castor), con dúbidas nos ósos dungran bóvido difícil de identificar, que sinalaría ao bosque no caso de tratarse dun uro e á pradeira de ser un bisonte. Outros comentarios e conclusións poden extraerse do estudio da fauna, como a alta presencia de carnívoros; no caso da hiena parece claro o seu carácter de habitante da cova, tal como demostra a presencia de coprolitos, sen que se poida precisar se se tratou dunha ocupación estacional intermitente, alternándose coa presencia humana, ou se produciu con inmediata posterioridade ao abandono da cova. A alta presencia do raposo permite suxerir que, ao igoal que o coello, poda ter sido obxecto de caza para aproveitar as peles.
Con todo, non hai ningunha especie que se presente como claramente dominante sobre as demáis, incluindo os macromamíferos; este feito fai pensar nunha actividade cazadora non especializada, sen que se observe preferencia diferencial dunha especie ou especies concretas, evidenciando máis ben un comportamento de cazador oportunista, no que se aproveita todo tipo de carne ofrecido polo medio.
Cabe sinalar tamén o alto grado de fragmentación dos ósos, que máis parece provocada por presión que pola intervención humana, mesmo se esta tamén se produciu, como mostran as incisións deixadas nos ósos polas actividades de desarticulación de membros e de descarnado (P. Pumarejo); o feito de que non aparezan sinais de separación da pel e da parta pode ser indicio de que os animais non foron levados completos ao xacemento, senón campamento aquelas partes (fundamentalmente as extremidades) de maior contido cárnico, deixando o resto no lugar de captura; esto é coherente coa composición da mostra ósea recollida, se ben se debe ter en conta que o pequeno tamaño desta e a xa citada elevada fragmentación dotan ás conclusións dunha certa provisionalidade.
A atribución das industrias ao Paleolítico Superior inicial e as condicións climáticas deducidas dos estudios faunísticos, paleobotánicos e sedimentolóxicos apuntan a unha situación da ocupación humana na Valiña durante o Interestadial Würmiense, único período no que se da o conxunto de características sinaladas.Esta atribución ven corroborada polo resultado dunha datación por Carbono 14 feita no laboratorio de Groninga, que proporcionou unha data de 34.800 +1.900/-1.500 BP (GrN-17729), dentro do mencionado período.
O xacemento da cova da Valiña ven así a echer un vacío na Prehistoria de Galicia, e aporta os primeiros datos acerca da vida humana neste territorio durante o Paleolítico Superior, en momentos inmediatamente anteriores ao comezo dos grandes fríos da segunda fase da glaciación Würm.

Que foi o que máis vos sorprendeu? A que había cousas que nin sabíades?